مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی با تکیه بر ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، هسته‌های فناور و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، توسعه اکوسیستم هوشمند کشاورزی را با هدف تبدیل داده به تصمیم، تصمیم به بهره‌وری و بهره‌وری به امنیت غذایی پایدار در دستور کار قرار داده است.

رئیس مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی با اشاره به جایگاه این مؤسسه در حوزه توسعه فناوری‌های هوشمند اظهار داشت: مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی تنها مؤسسه تخصصی در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) است که به‌ صورت متمرکز از بخش تحقیقات هوشمندسازی و متخصصان مرتبط در این حوزه برخوردار است. وجود بخش‌های تخصصی مهندسی ماشین‌های کشاورزی و مکانیزاسیون، مهندسی صنایع غذایی، مهندسی آبیاری و زهکشی و مهندسی گلخانه در کنار ظرفیت‌های مراکز تحقیقاتی استانی و سایر مؤسسات ملی، بستر مناسبی را برای توسعه فناوری‌های نوین و هوشمندسازی در بخش کشاورزی فراهم کرده است.

وی افزود: این مؤسسه در حوزه‌های مختلف از جمله هوشمندسازی آبیاری، مزارع زراعی و باغی، واحدهای پرورش طیور و آبزیان، با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان و هسته‌های فناور، در حال توسعه زیرساخت‌های هوشمند و داده‌محور است تا فرآیند تصمیم‌گیری در بخش کشاورزی از روش‌های سنتی به مدیریت مبتنی بر داده و دانش ارتقا یابد.

تحول دیجیتال در صنعت طیور

رئیس مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی با اشاره به دستاوردهای شرکت های دانش بنیان فعال در صنعت طیور گفت: بهره‌گیری همزمان از فناوری‌های اینترنت اشیا (IoT) ، هوش مصنوعی (AI) و دوقلوی دیجیتال (Digital Twin) امکان اتصال سالن‌های پرورش، مزارع تخم‌گذار و کشتارگاه‌ها را به یک شبکه زنده و هوشمند داده‌محور فراهم کرده است.

وی تصریح کرد: این زیرساخت با پایش و تحلیل لحظه‌ای داده‌ها، ضمن افزایش بهر‌ه‌وری تولید، موجب کاهش تلفات، مصرف انرژی و منابع آب شده و فرآیند تصمیم‌گیری را از مدیریت مبتنی بر تجربه به مدیریت مبتنی بر داده و تحلیل علمی ارتقا داده است.

به گفته وی، توسعه این فناوری‌ها امکان تبدیل صدها واحد تولیدی و سالن پرورش طیور به یک شبکه هوشمند ملی را به عنوان یک زیرساخت راهبردی برای «دوقلوی دیجیتال صنعت طیور کشور» را فراهم می‌کند و زمینه ایجاد تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری فراهم خواهد ساخت.

کاهش تلفات، مصرف انرژی و هزینه‌های تولید

رئیس مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی با تشریح نتایج حاصل از استقرار سامانه‌های هوشمند در واحدهای پرورش طیور اظهار داشت: نتایج عملیاتی نشان می‌دهد این سامانه‌ها توانسته‌اند تا ۵ درصد تلفات تولید را کاهش دهند، مصرف سوخت‌های فسیلی را تا ۵۰ درصد کاهش دهند و مصرف آب در سامانه‌های سرمایشی را تا ۴۰ درصد کاهش دهند.

وی ادامه داد: همچنین کاهش ۷۵ درصدی مصرف آنتی‌بیوتیک، افزایش میانگین وزن تولید در دوره‌های مشخص پرورش، کاهش نیاز به نیروی انسانی، کاهش خطاهای انسانی، بهبود ضریب تولید و کاهش قابل توجه ریسک‌های تولید از دیگر دستاوردهای این سامانه‌ها بوده است.
به گفته وی، مجموعه این مزایا موجب شده است که دوره بازگشت سرمایه سامانه‌های هوشمند در بسیاری از واحدهای پرورش طیور کمتر از شش ماه باشد که از منظر اقتصادی، جذابیت بالایی برای سرمایه‌گذاری و توسعه این فناوری‌ها ایجاد می‌کند.

عبور از اتوماسیون سنتی به هوشمندسازی زنجیره تولید

رئیس مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی با اشاره به تفاوت سامانه‌های نوین هوشمند با تجهیزات متداول بازار گفت: در حالی که بسیاری از سامانه‌های موجود صرفاً بر کنترل پارامترهای محیطی مانند دما، رطوبت و تهویه متمرکز هستند، رویکرد جدید مبتنی بر هوشمندسازی، از سطح کنترل تجهیزات عبور کرده و به سمت هوشمندسازی کل زنجیره تولید حرکت می‌کند.
وی افزود: در این رویکرد، تجهیزات صرفاً ابزار کنترل نیستند، بلکه به ماشین‌های تولید داده تبدیل می‌شوند و داده‌های حاصل از آن‌ها مبنای تحلیل، پیش‌بینی و تصمیم‌سازی قرار میگیرد. توسعه دوقلوی دیجیتال در صنعت طیور کشور نیز امکان پیش‌بینی رفتار تولید، شناسایی ریسک‌ها، بهینه‌سازی عملکرد و اتخاذ تصمیم‌های دقیق‌تر را فراهم می‌سازد.

به گفته وی، این تحول موجب ارتقای ارزش افزوده از «مدیریت سالن» به «مدیریت هوشمند زنجیره تولید» شده و با استفاده از الگوریتم‌های بومی‌سازی شده، نرخ بازگشت سرمایه و بهره‌وری اقتصادی واحدهای تولیدی را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

ضرورت حمایت از پلتفرم ملی هوشمندسازی کشاورزی

رئیس مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی در پایان با تأکید بر ضرورت حمایت از توسعه زیرساخت‌های هوشمندسازی در بخش کشاورزی اظهار داشت: این مؤسسه آمادگی دارد با حمایت دولت و مشارکت بخش خصوصی، توسعه یک پلتفرم ملی هوشمندسازی کشاورزی را به صورت هدفمند و مقیاس‌پذیر دنبال کند.

وی خاطرنشان کرد: این پلتفرم میتواند زنجیره کامل جمع‌آوری داده، پایش هوشمند، انتقال اطلاعات، تحلیل علل، پیش‌بینی روندهای آینده، ارائه توصیه‌های اجرایی و پشتیبانی از تصمیم‌گیری مدیریتی و سیاست‌گذاری را پوشش دهد.

رئیس مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی تأکید کرد: توسعه چنین زیرساختی علاوه بر کمک به حکمرانی داده در بخش کشاورزی، امکان اعمال سیاست‌های حمایتی و نظارتی مبتنی بر داده را فراهم می‌کند و با کاهش هدررفت منابع آب، انرژی و نهاده‌ها، نقش مهمی در ارتقای بهره‌وری، افزایش امنیت غذایی و بهبود اقتصاد ملی ایفا خواهد کرد.