در نشست نخبگانی با موضوع «آبیاری قطره‌ای زیرسطحی: چالش‌ها، الزامات و فرصت‌های توسعه در ایران» که روز چهارشنبه ۲۹ بهمن در مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی برگزار شد، دکتر مهدی اکبری، عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، چالش‌های بهره‌برداری و نگهداری در سامانه‌های آبیاری قطره‌ای زیرسطحی را مورد بحث قرار داد.

دکتر مهدی اکبری با تأکید بر اینکه صرف سرمایه‌گذاری و اجرای این سیستم‌ها بدون توجه به مدیریت بهره‌برداری صحیح، نتیجه مطلوبی به همراه نخواهد داشت، به تشریح تجربیات و یافته‌های تحقیقاتی خود در این زمینه پرداخت.

وی با اشاره به مزیت‌های نسبی آبیاری قطره‌ای زیرسطحی، مشکلات عدیده‌ای مانند تجمع املاح در سطح خاک، گرفتگی قطره‌چکان‌ها و نفوذ ریشه به داخل لوله‌ها را از مهمترین چالش‌های این سامانه‌ها برشمرد. اکبری با بیان اینکه در آبیاری قطره‌ای زیرسطحی، کشاورز تا زمان بروز تنش در گیاه متوجه مشکل در سیستم نمی‌شود، بر لزوم پایش مستمر و دقیق این سامانه‌ها تأکید کرد.

این عضو هیأت علمی با استناد به تحقیقات میدانی صورت گرفته در باغ‌های پسته، زردآلو و فندق و همچنین، مزارع یونجه تصریح کرد که گرفتگی قطره‌چکان‌ها پس از ۳ تا ۴ سال می‌تواند به یک معضل جدی تبدیل شود و حتی کاربرد مواد بازدارنده رشد ریشه مانند «ترفلان» نیز ممکن است نتواند به‌طور کامل از نفوذ ریشه‌ها به داخل لوله‌ها و قطره‌چکان‌ها جلوگیری کند.

اکبری همچنین به چالش مدیریت املاح در شرایط استفاده از آب‌های شور اشاره کرد و گفت: در آبیاری قطره‌ای زیرسطحی، املاح به سطح خاک منتقل شده و در آنجا تجمع می‌یابند. اگر برای آبشویی این املاح، آبیاری سنگین (با همان سیستم) انجام نشود، این املاح با هر بار آبیاری به منطقه ریشه بازمی‌گردند. وی تأکید کرد: «در بخش‌های پایین‌دستی شبکه‌های آبیاری که عمدتاً کیفیت آب تحویلی به قطعات زراعی پایین‌تر از بخش‌های میانی و بالادستی شبکه آبیاری است، استفاده از این سیستم بدون در نظر گرفتن نیاز به آبشویی، قابل توصیه نیست.»

وی با رد این تصور که صرفه‌جویی آب پیامد قطعی به‌کارگیری روش آبیاری قطره‌ای زیرسطحی است، خاطرنشان کرد: صرفه‌جویی واقعی (حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد) زمانی حاصل می‌شود که طراحی و مدیریت صحیح، از جمله کنترل دقیق دور آبیاری اعمال شود. اکبری در پایان با تأکید بر اینکه مشکل کشاورزی صرفاً کمبود آب نیست، تصریح کرد: «پیاده‌سازی صحیح آبیاری قطره‌ای زیرسطحی نیازمند یک چرخه کامل مدیریتی شامل مدیریت خوب، نهاده‌های مناسب و پایش پیوسته است.»